Oszczędzanie na przyszłość często kojarzy się z czymś trudnym: inwestowaniem, ryzykiem, skomplikowanymi decyzjami, wykresami giełdowymi, procentami i trudnymi słowami, które rozumieją tylko ekonomiści. W praktyce może być to dużo prostsze, szczególnie jeśli nie oszczędzasz sama! Właśnie tak działają programy PPK i PPE. To rozwiązania, które pomagają odkładać pieniądze na przyszłość w sposób systematyczny i w dużej mierze „automatyczny”. Na czym polegają oba te programy?
PPK i PPE to dwa programy oszczędzania w miejscu pracy, które pozwalają budować kapitał na przyszłość bez wiedzy inwestycyjnej, bez konieczności odkładania wysokich kwot i samodzielnego zarządzania pieniędzmi. W obu tych programach do oszczędności dokłada się pracodawca, a w PPK dodatkowo można otrzymać dopłaty od państwa. W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie są oba programy, czym się różnią i dlaczego szczególnie kobiety powinny o nich wiedzieć.
PPK – czym są Pracownicze Plany Kapitałowe?
PPK, czyli Pracownicze Plany Kapitałowe, to program długoterminowego oszczędzania w miejscu pracy razem z pracodawcą i państwem.
- Bierzesz w nim udział jako pracownik (konieczne są obowiązkowe składki emerytalno-rentowe).
- Odkładasz pieniądze na przyszłość – po zakończeniu aktywności zawodowej.
- Nie oszczędzasz sama – dokładają się też inni, dzięki czemu Twoje oszczędzanie jest 2x szybsze.
Ważne: PPK to Twoje prywatne pieniądze. Są gromadzone na Twoim indywidualnym imiennym rachunku, są dziedziczone w całości i nikt poza Tobą nie ma do nich dostępu. Docelowo program zakłada oszczędzanie do 60. urodzin, ale ze zgromadzonych środków możesz w sytuacjach szczególnych skorzystać także wcześniej.
Jak działa program? Kto i ile wpłaca na Twój rachunek?
W PPK oszczędzanie działa zespołowo:
- Ty (pracowniczka)
Wpłacasz co miesiąc część swojej pensji (standardowo 2%), dzieje się to automatycznie i nie wymaga od Ciebie żadnych działań. Możesz swoją wpłatę zwiększyć o ile chcesz, ale maksymalnie o kolejne 2%. Wówczas możesz oszczędzać łącznie 4% swojego wynagrodzenia. Możesz też obniżyć swoją wpłatę podstawową do maksymalnie 0,5% – jest to rozwiązanie dla osób mniej zarabiających. - Twój pracodawca
Dokłada od siebie co najmniej 1,5% wysokości Twojego wynagrodzenia. To również dzieje się automatycznie. Pracodawca również może zwiększyć swoją wpłatę, ale jest to dobrowolna decyzja pracodawcy. Maksymalne zwiększenie może wynieść 2,5%, więc pracodawca również może łącznie wpłacać na Twój rachunek 4%. Co ważne, jeśli Ty korzystasz z obniżenia wpłaty z uwagi na swoje zarobki, wpłata pracodawcy pozostaje na tym samym poziomie (min. 1,5%). Pracodawca nie może obniżyć swojej wpłaty. - Państwo
Trzecią stroną, która wpłaca na Twój rachunek PPK jest państwo. Otrzymujesz 2 bonusy: pierwszy to wpłata powitalna, czyli 250 zł na dobry początek. Jest to wpłata jednorazowa. A drugi bonus to dopłata roczna, która wynosi 240 zł i – jak nazwa wskazuje – pojawia się na Twoim rachunku po każdym roku oszczędzania.
To dlatego na Twój rachunek PPK trafia więcej, niż gdybyś odkładała sama.
Jak zapisać się do PPK? Autozapis i dobrowolne przystąpienie
Jeśli masz od 18 do 55 lat, obejmuje Cię tzw. autozapis. Oznacza to, że aby zostać uczestniczką PPK nie musisz nic robić – formalnościami zajmie się Twój pracodawca. Jeśli masz 55 lat, ale nie więcej niż 70, możesz dołączyć do PPK, składając pracodawcy odpowiedni wniosek. Udział w programie jest dobrowolny i to Ty decydujesz, czy chcesz w nim uczestniczyć. Pamiętaj, że dla pracodawcy jest to program obowiązkowy, chyba że w firmie funkcjonuje PPE.
Jeśli złożyłaś rezygnację z udziału w programie, nic straconego! Wystarczy, że złożysz pracodawcy wniosek o dokonywanie wpłat do PPK. Do programu można przystąpić w każdej chwili.
Jak działa inwestowanie w PPK?
PPK to nie jest skarbonka. Tu Twoje pieniądze nie leżą bezczynnie − one cały czas pracują, a zarządza nimi instytucja finansowa, wybrana w Twojej firmie. Oszczędności są inwestowane w tzw. fundusze zdefiniowanej daty. Brzmi może jak coś skomplikowanego, ale zdefiniowana data to po prostu wiek uczestnika − domyślnie trafisz do funduszu przypisanego do Twojego roku urodzenia. Jest to ważne, ponieważ sposób inwestowania będzie się zmieniał automatycznie wraz z Twoim wiekiem.
Co to oznacza w praktyce?
- fundusz dopasowuje się do Twojego wieku,
- im jesteś młodsza, tym większy udział inwestycji bardziej dynamicznych (np. akcji),
- im bliżej Twojego 60. roku życia, tym inwestowanie staje się bardziej ostrożne (tu więcej obligacji),
- dzieje się tak, by w jak największym stopniu zapewnić bezpieczeństwo Twoich oszczędności.
Nie musisz tego pilnować ani codziennie podejmować decyzji inwestycyjnych. Profesjonalne instytucje finansowe robią to za Ciebie.
Jeśli jednak chcesz, w dowolnym momencie możesz samodzielnie zmienić swój fundusz.
Dlaczego warto odkładać w PPK?
Powodów jest kilka i to bardzo konkretnych:
- dokłada się pracodawca i państwo,
- oszczędzasz regularnie, bez wysiłku,
- nie musisz mieć wiedzy inwestycyjnej,
- środki pracują w czasie (nawet małe kwoty robią różnicę),
- masz dostęp do środków w razie potrzeby (choroba Twoja, małżonka, dziecka, kredyt hipoteczny na zakup lub remont domu, mieszkania czy nawet działki, zwrot środków),
- środki są dziedziczone w całości – bez żadnych potrąceń i bez podatku od spadków i darowizn.
To jedno z najprostszych narzędzi, żeby zacząć systematycznie budować kapitał na przyszłość.
Czym jest PPE i czym się różni od PPK?
PPE, czyli Pracownicze Programy Emerytalne, to podobne rozwiązanie, ale z jedną ważną różnicą.
- Udział w PPE również jest dobrowolny.
- Również jest to oszczędzanie w miejscu pracy.
- Wpłaty finansuje pracodawca (maksymalnie 7% wynagrodzenia).
- Pracownik może, ale nie musi dokonywać wpłat własnych.
- Nie ma dopłat od państwa.
- Nie można skorzystać z tych pieniędzy przed 60. rokiem życia.
- Utworzenie PPE jest dobrowolne dla pracodawcy, co oznacza, że nie w każdej firmie jest PPE.
W PPK masz swój rachunek, a na nim wpłaty swoje, od pracodawcy i państwa. W PPE – w większości przypadków tylko wpłaty pracodawcy.
PPK a PPE – podobieństwa i różnice
Oba programy mają wspólny cel: pomóc Ci zadbać o przyszłość.
Oszczędzasz na przyszłość, robisz to wspólnie z pracodawcą, środki są inwestowane, a Ty budujesz kapitał stopniowo, miesiąc po miesiącu.
Nie musisz znać się na inwestowaniu ani zaczynać od dużych kwot – i jest to jedna z największych zalet tych programów. Po prostu oszczędzasz – a reszta dzieje się „w tle”.
Jeśli w danej firmie funkcjonuje PPE, pracodawca może nie prowadzić jednocześnie PPK. Każdy inny podmiot musi wprowadzić PPK, jeśli choć jeden pracownik wyrazi chęć uczestniczenia w programie.
| Cecha | PPK | PPE |
|---|---|---|
| Kto wpłaca | pracownik + pracodawca + państwo | pracodawca (pracownik opcjonalnie) |
| Wpłata pracownika | 2% (obniżenie do 0,5% lub zwiększenie do 4%) | dobrowolna |
| Wpłata pracodawcy | min. 1,5% (max 4%) | max 7% wynagrodzenia |
| Dopłata państwa | 250 zł wpłata powitalna + 240 zł rocznie | brak |
| Dostępność wcześniej | tak – w określonych przypadkach | nie – dopiero od 60. roku życia |
| Obowiązkowość dla pracodawcy | tak (chyba że jest PPE) | nie – dobrowolne |
| Rachunek imienny | tak | tak |
| Dziedziczenie | tak, bez potrąceń | tak |
PPK i PPE – od czego zacząć?
Zachęcamy Cię do pogłębienia wiedzy o tych programach. To prosty, skuteczny sposób na stworzenie swojej poduszki finansowej. Jest to szczególnie istotne dla kobiet, których emerytury są statystycznie niższe. Dlaczego? Bo to kobiety mają okresy nieskładkowe, zarabiają mniej, pracują krócej i żyją dłużej, więc kwota zgromadzona w ZUS musi im wystarczyć na więcej miesięcy.
Jeśli chodzi o Pracownicze Plany Kapitałowe, polecamy oficjalną stronę programu mojeppk.pl, która zawiera wszystkie informacje o PPK oraz bezpłatne, certyfikowane szkolenia online:
- dla pracowników: kliknij tu
- dla pracodawców, HR, kadr i płac: kliknij tu
Pamiętaj! Twoim największym wrogiem w zapewnieniu finansowego bezpieczeństwa jest odkładanie tego na później. Im wcześniej wyrobisz w sobie nawyk regularnego oszczędzania, tym szybciej i bardziej efektywnie zbudujesz swój kapitał na przyszłość. Zacznij już dziś!
Jeśli dopiero zaczynasz myśleć o swoich finansach i chcesz wiedzieć, na jakim etapie drogi do niezależności finansowej jesteś, zrób bezpłatny quiz GMC – otrzymasz gotowy plan od razu.
Autorka: Marta Salamończyk-Zielińska, PFR Portal | współpraca barterowa
